Đặt vật phẩm may mắn các nước ở đâu trong nhà Việt: sơ đồ từng khu từ cửa ra vào tới phòng ngủ
Trả lời ngắn: cách dễ nhất là xếp vật phẩm các nước theo vai trò gốc của nó. Món "giữ cửa" như mắt xanh nazar, bàn tay Hamsa, móng ngựa treo ở lối vào; món trang trí mang lời chúc như voi gỗ, sừng đỏ, chậu cỏ may mắn bày ở phòng khách; pháp khí và tượng thần như chày kim cương, tượng Phạm Thiên đặt ở chỗ cao, sạch, riêng; phòng ngủ giữ đơn giản. Bàn thờ gia tiên không phải chỗ cho vật phẩm nước ngoài. Ở mỗi khu, an toàn cho trẻ nhỏ và chuyện treo chắc quan trọng hơn hướng đặt.
Nguyên tắc chung: hỏi món đó vốn để làm gì
Mỗi vật phẩm có một "công việc" trong văn hoá gốc của nó. Nazar ở Thổ Nhĩ Kỳ treo cửa để nhìn lại ánh mắt người qua đường; dreamcatcher của người Ojibwe treo gần chỗ ngủ; lungta Tây Tạng cần gió. Đặt đúng chỗ theo công việc gốc vừa tôn trọng văn hoá ấy, vừa giúp món đồ có nghĩa khi khách hỏi. Đặt trái công việc, như treo cờ lungta trong tủ quần áo, thì món đồ chỉ còn là đồ vật.
Nguyên tắc thứ hai là tách bạch: vật phẩm của truyền thống khác không đặt lẫn vào chỗ thờ của gia đình mình. Nguyên tắc thứ ba là ít: mỗi khu một hai món, không phải một bộ sưu tập.
Sơ đồ từng khu
| Khu trong nhà | Hợp với | Nên tránh |
|---|---|---|
| Cửa ra vào, hành lang | Nazar, Hamsa, móng ngựa, sừng đỏ cornicello | Tượng thần đặt sát nền, chỗ giày dép |
| Phòng khách | Voi gỗ, Ekeko, tranh ô liu, bộ Glücksbringer, scarab đá | Pháp khí bày lẫn với đồ chơi, đồ ăn vặt |
| Kệ thờ Phật hoặc kệ cao riêng | Chày chuông vajra, kinh luân, bộ bát cát tường, tượng Phạm Thiên | Đặt ngang hoặc trên tượng Phật |
| Ban công, sân thượng | Cờ lungta, chậu ô liu, chậu cỏ bợ | Dây cờ sát dây điện, đồ thuỷ tinh treo nơi gió giật |
| Bếp, phòng ăn | Khăn thêu ô liu, đĩa gốm vẽ nazar | Vải, lông vũ gần bếp lửa |
| Phòng ngủ người lớn | Dreamcatcher nhỏ, chuông xoay đặt kệ | Tượng thần nhìn thẳng vào giường nếu mình thấy không thoải mái |
| Phòng trẻ | Dreamcatcher treo cao, hộp búp bê lo âu cho trẻ lớn | Hạt nhỏ, dây dài, đồ nặng trên kệ thấp |
| Xe, bàn làm việc | Vòng hoa nhỏ, scarab, đồng xu may mắn | Vật đung đưa che tầm nhìn khi lái |
Cửa ra vào: món giữ cửa
Hầu hết các nền văn hoá đặt vật hộ mệnh ở cửa, vì đó là ranh giới giữa trong và ngoài. Treo một món ở bên trong khung cửa, cao hơn đầu người, là đủ. Nếu nhà đã có gương bát quái hay một món giữ cửa của người Việt, không cần thêm nazar, Hamsa và móng ngựa cùng lúc. Cửa chính chật mà treo ba bốn món, khách bước vào thấy rối, mà cửa đóng mạnh thì thuỷ tinh có thể rơi vỡ.
Phòng khách: món kể chuyện
Phòng khách là nơi vật phẩm các nước phát huy giá trị nhất, vì khách sẽ hỏi và chủ nhà có dịp kể. Một con voi gỗ Chiang Mai, một tượng Ekeko, một khung cỏ bốn lá ép khô đặt cùng kệ, mỗi món cách nhau một khoảng, có nhãn nhỏ ghi xuất xứ nếu muốn, giống một góc bảo tàng gia đình. Tượng nặng đặt tầng dưới của kệ; kệ cao bắt vít vào tường để không đổ khi trẻ leo.
Góc pháp khí và tượng thần
Các món có gốc tôn giáo, như chày kim cương, kinh luân, tượng Phạm Thiên, Ganesh, nên có một kệ riêng, cao từ ngang ngực trở lên, sạch, không để đồ linh tinh xung quanh. Nếu nhà có bàn thờ Phật, các pháp khí Phật giáo Tạng có thể đặt trên đó, thấp hơn tượng Phật. Tượng thần Ấn Độ giáo hay thần Ai Cập thì đặt kệ riêng, không chung bàn thờ Phật, để mỗi truyền thống giữ được chỗ của nó.
Phòng ngủ: càng ít càng tốt
Phòng ngủ là nơi nghỉ, mắt cần ít thứ để nhìn. Một chiếc dreamcatcher nhỏ cạnh cửa sổ, hay một chuông xoay trên kệ để gõ trước khi ngủ, là đủ. Không treo vật nặng ngay trên đầu giường. Nhiều người không thoải mái khi có tượng thần trong phòng ngủ; theo nếp nghĩ phổ biến của người Việt, phòng ngủ không phải chỗ đặt tượng thờ, nên đưa tượng ra phòng khách hay kệ riêng.
Phòng trẻ: an toàn trước, ý nghĩa sau
- Không treo gì lủng lẳng trong nôi, cũi.
- Hạt thuỷ tinh, búp bê tí hon, đồng xu, hạt đá là vật trẻ dưới ba tuổi có thể nuốt; cất ngoài tầm với.
- Kệ trong phòng trẻ không đặt tượng đá, tượng đồng nặng.
- Lông vũ, vải dễ bám bụi; trẻ có cơ địa dị ứng thì hạn chế.
Bàn thờ gia tiên: để yên
Bàn thờ gia tiên là chỗ của ông bà. Đặt nazar, Hamsa, tượng Phạm Thiên, voi gỗ lên đó, dù với ý tốt, cũng làm lẫn lộn vai trò. Nếu muốn ông bà "biết" món đồ mình mang từ chuyến đi về, có thể đặt tạm lên bàn thờ trong lúc thắp nhang báo, rồi cất xuống chỗ của nó. Đó là một cách ứng xử nhiều gia đình vẫn làm với quà cáp.
Nếu cần một kệ hay đế gỗ riêng để bày các món nước ngoài cho gọn, có thể xem các mẫu đế gỗ trên vatphamphongthuy.com; một chiếc đế nhỏ dưới mỗi món làm góc bày trang trọng hơn hẳn.