Bokjumeoni, túi phúc của người Hàn ngày Tết Seollal: túi nhỏ đựng lời chúc, tiền mừng tuổi và cái lạy đầu năm

Trả lời ngắn: bokjumeoni là túi lụa nhỏ có dây rút, thường thêu chữ Phúc hoặc hoa văn may mắn, được người Hàn đeo hoặc tặng dịp Tết Seollal. Trẻ em mặc hanbok, đeo túi phúc, cúi lạy chào năm mới ông bà theo nghi thức sebae, rồi nhận tiền mừng tuổi kèm lời chúc. Túi phúc giống bao lì xì của người Việt ở ý nghĩa, nhưng là vật dùng lại được nhiều năm, không phải bao giấy dùng một lần.

Seollal, Tết của người Hàn

Seollal là Tết Nguyên Đán theo âm lịch của Hàn Quốc, rơi vào cùng ngày với Tết của người Việt. Trong những ngày này, gia đình đoàn tụ, cúng tổ tiên, mặc hanbok, ăn canh bánh gạo tteokguk với quan niệm ăn xong bát canh là thêm một tuổi. Không khí rất gần với Tết Việt: về quê, cúng ông bà, chúc tuổi người lớn.

Cái lạy sebae và tiền mừng tuổi

Sebae là cái lạy chào năm mới, con cháu quỳ lạy ông bà, cha mẹ theo động tác nghi lễ. Sau khi lạy, con cháu nói lời chúc năm mới, người lớn đáp lại bằng lời khuyên, lời chúc, gọi là deokdam, và trao tiền mừng tuổi, gọi là sebaetdon.

Điểm đáng chú ý là lời chúc của người lớn được coi trọng ngang tiền. Một lời dặn ngắn gọn, đúng lúc, có khi được nhớ cả đời. Đây là điều người Việt cũng có nhưng đôi khi bị phong bao làm lu mờ.

Túi phúc: hai kiểu dáng

Túi làm bằng lụa, gấm, thêu hoa văn như chữ Phúc, chữ Thọ, hoa sen, mây, hạc. Dây rút thường có tua hoặc nút thắt trang trí. Xưa, theo nhiều tư liệu, người Hàn bỏ vào túi vài hạt ngũ cốc với ý mong no đủ; ngày nay túi chủ yếu đựng tiền mừng tuổi hoặc kẹo.

Vì sao túi phúc lại "đeo" chứ không chỉ "đựng"

Hanbok truyền thống không có túi may liền như quần áo hiện đại. Vì vậy người Hàn xưa đeo túi nhỏ bên hông để đựng vật dụng. Túi phúc là phiên bản trang trọng, mang lời chúc, của chiếc túi đeo thường ngày ấy. Hiểu điều này sẽ thấy túi phúc vừa là đồ dùng vừa là vật may mắn, không tách rời.

So với bao lì xì của người Việt

Bao lì xì Việt là phong bao giấy đỏ, dùng một lần, trao từ tay người lớn sang tay trẻ. Túi phúc Hàn là túi vải, có thể dùng nhiều năm, đôi khi được may tặng bởi bà, mẹ. Hai món khác chất liệu nhưng cùng tinh thần: một món nhỏ màu đẹp, đựng lời chúc đầu năm.

Người Việt có thể mượn ý túi phúc: thay vì chỉ phát bao giấy, tặng con cháu một chiếc túi vải nhỏ để chúng dùng cất tiền mừng tuổi hằng năm. Chiếc túi ấy dần thành kỷ vật gắn với tuổi thơ.

Chọn túi phúc làm quà

Túi phúc là món quà nhỏ, nhẹ, hợp để mang từ Hàn Quốc về hoặc tặng người yêu văn hoá Hàn. Một số điểm nên nhìn:

• Đường may đều, lớp lót trong chắc, dây rút trơn tay.
• Hoa văn thêu, không phải in, nếu muốn quà có giá trị thủ công.
• Kích cỡ vừa đựng một xấp tiền gấp đôi hoặc vài viên kẹo.

Với trẻ nhỏ, chú ý dây rút dài có thể quấn cổ; nên chọn dây ngắn hoặc cắt bớt, và không để trẻ đeo túi khi ngủ. Tua, hạt cườm trang trí nhỏ cũng là vật trẻ dễ giật ra nuốt.

Túi phúc trong đời sống hiện đại

Ngày nay ở Hàn Quốc, túi phúc xuất hiện ở nhiều dạng: móc khoá, hộp quà hình túi phúc, túi đựng quà doanh nghiệp. Khi các cửa hàng bán sản phẩm "phong cách túi phúc", ý nghĩa gốc vẫn là lời chúc, chỉ có hình thức đổi. Ở Việt Nam, túi gấm nhỏ dây rút có hình dáng gần giống, thường dùng đựng trang sức, vật phẩm nhỏ.

Đừng biến túi phúc thành túi "chiêu tài"

Một số nơi bán túi phúc kèm lời quảng cáo "để túi trong ví, tiền không bao giờ cạn", "túi đã làm phép". Người Hàn dùng túi phúc như một phong tục Tết dễ thương, không ai hứa túi sẽ làm ra tiền. Một chiếc túi đẹp, may kỹ, kèm lời chúc thật lòng là đủ.

Tự may một chiếc túi phúc cho con cháu

Túi phúc không khó may. Cắt hai mảnh vải gấm hoặc lụa hình bán nguyệt cỡ lòng bàn tay, một lớp lót cotton mỏng, may úp mặt, chừa miệng túi. Lộn ra, gấp mép miệng túi thành đường luồn dây, luồn hai sợi dây từ hai phía ngược nhau để kéo là túi khép lại. Thêm một nút thắt hoặc tua ở đầu dây cho đẹp. Thêu một chữ cái tên con cháu ở mặt túi thay cho chữ Phúc cũng là cách làm túi có dấu ấn riêng. Mỗi năm bỏ tiền mừng tuổi vào cùng chiếc túi ấy, đến khi đứa trẻ lớn, chiếc túi sờn mép sẽ là kỷ vật nhắc về những cái Tết bên ông bà. Một chiếc túi tự tay may thường được giữ lâu hơn cả món đắt tiền mua sẵn, vì người nhận biết nó được làm riêng cho mình.

Nếu muốn bỏ vào túi phúc vài đồng xu may mắn để tặng người lớn tuổi, có thể xem mục tiền xu của Vật Phẩm Phong Thuỷ; còn với trẻ nhỏ thì nên chọn tiền giấy thay cho xu.

Câu hỏi thường gặp