Kinh luân Tây Tạng: bên trong bánh xe cầu nguyện có gì và xoay thế nào cho đúng
Trả lời ngắn: kinh luân (bánh xe cầu nguyện, tiếng Tạng gọi là mani khorlo) là một ống trụ rỗng, bên trong quấn chặt cuộn giấy in thần chú, phổ biến nhất là Om Mani Padme Hum của Bồ Tát Quán Thế Âm. Người Tạng xoay kinh luân theo chiều kim đồng hồ và tin rằng mỗi vòng xoay có công đức như tụng chừng ấy câu chú bên trong. Một chiếc kinh luân đúng nghĩa phải có cuộn kinh; vỏ in chữ mà ruột rỗng chỉ là đồ lưu niệm.
Cấu tạo: cái quan trọng nằm bên trong
Nhìn từ ngoài, kinh luân là một ống trụ bằng đồng, gỗ hay da, trên vỏ chạm sáu âm tiết của câu chú. Nhưng theo người Tạng, phần cốt lõi là cuộn giấy bên trong: một dải giấy dài in câu chú lặp đi lặp lại hàng trăm, hàng nghìn lần, quấn quanh trục. Kinh luân càng lớn thì cuộn kinh càng dài. Những ống lớn ở tu viện có thể chứa số câu chú lên tới con số rất lớn nhờ giấy in chữ nhỏ.
Câu Om Mani Padme Hum thường được gọi trong tiếng Việt là Lục tự Đại minh chú. Người Tạng gọi tắt là "mani", vì thế kinh luân còn được gọi là mani wheel, và những bức đá khắc câu chú dọc đường là đá mani.
Vì sao xoay theo chiều kim đồng hồ
Khi nhìn từ trên xuống, kinh luân quay theo chiều kim đồng hồ, cùng chiều chữ trên cuộn kinh được đọc. Chiều này cũng là chiều người Phật tử Tạng đi nhiễu quanh chùa, tháp, núi thiêng, gọi là kora: luôn giữ công trình thiêng ở phía tay phải mình. Xoay ngược chiều không phải "tội", nhưng trong truyền thống Phật giáo Tạng thì không ai làm thế. Riêng những người theo đạo Bön, tôn giáo bản địa có từ trước khi Phật giáo vào Tây Tạng, lại đi và xoay theo chiều ngược lại.
Các loại kinh luân bạn sẽ gặp
| Loại | Hình dạng | Cách vận hành |
|---|---|---|
| Cầm tay | Ống nhỏ trên cán, có quả nặng buộc dây bên hông | Lắc nhẹ cổ tay, quả nặng giúp ống quay đều |
| Để bàn | Ống đặt trên đế cố định | Dùng ngón tay đẩy cho quay |
| Dãy kinh luân | Hàng chục ống gắn dọc tường tu viện | Người đi nhiễu vuốt tay xoay từng ống |
| Kinh luân lớn | Ống cao hơn người, đặt trong nhà riêng | Đẩy tay cầm, thường có chuông nhỏ kêu mỗi vòng |
| Chạy bằng nước, gió, nắng | Đặt trên dòng suối, trên mái, cạnh tấm pin | Tự quay suốt ngày đêm |
Kinh luân chạy bằng nước là hình ảnh rất đẹp ở vùng núi: dòng suối quay ống, và theo quan niệm, nước chảy qua đó mang điều lành đến các sinh vật phía hạ lưu.
Xoay kinh luân ở nhà
Với kinh luân cầm tay, cầm cán thẳng đứng, lắc cổ tay theo vòng nhỏ để quả nặng kéo ống quay đều. Người quen tay vừa xoay vừa niệm câu chú khẽ trong miệng, hoặc chỉ giữ tâm yên. Không cần xoay thật nhanh; điều được nhấn mạnh trong truyền thống là động cơ, tức xoay với mong muốn tốt lành cho mọi người, không phải tốc độ.
Kinh luân để bàn đặt trên kệ sạch hoặc bàn thờ Phật, cao từ ngang ngực trở lên. Khi đi ngang có thể đưa tay phải đẩy một vòng. Đừng đặt ở chỗ ẩm ướt như bệ cửa sổ hắt mưa, vì cuộn giấy bên trong rất dễ mốc khi trời nồm.
Kiểm tra trước khi mua
- Hỏi thẳng người bán: bên trong có cuộn kinh chú hay không. Người bán tử tế sẽ trả lời rõ.
- Lắc nhẹ cạnh tai: ống có cuộn giấy đầy thường không có tiếng lạo xạo rỗng.
- Thử xoay: trục phải êm, không kẹt, không rơ lắc. Kinh luân cầm tay mà quả nặng buộc dây yếu thì sớm đứt.
- Những món rất rẻ treo ở quầy lưu niệm thường rỗng ruột. Mua để trang trí thì không sao, nhưng đừng trả giá của một pháp khí.
Không cần tự tháo vỏ kinh luân ra kiểm. Nhiều chiếc được gắn kín sau khi đã đặt kinh và làm lễ; mở ra rồi đậy lại không đúng cách có thể làm cuộn giấy xô lệch, quay bị kẹt.
Kinh luân trong căn nhà có trẻ nhỏ
Trẻ con rất thích quay kinh luân vì nó giống đồ chơi. Với loại cầm tay, quả nặng ở đầu dây có thể văng trúng mặt khi trẻ lắc mạnh. Loại để bàn bằng đồng thì nặng, kéo đổ dễ dập ngón tay. Cất kinh luân lên chỗ cao, và nếu muốn con biết, hãy cầm tay con cùng xoay chậm vài vòng, kể cho con nghe nó dùng để làm gì. Đó cũng là cách dạy trẻ tôn trọng một món đồ thiêng của người khác.
Giữ kinh luân cho bền
Lau vỏ bằng khăn khô mềm. Mùa nồm, thỉnh thoảng đặt kinh luân gần chỗ khô ráo, có thể kèm gói hút ẩm phía sau kệ, không nhét vào trong ống. Trục quay khô kêu rít thì một giọt dầu máy khâu lau qua là đủ, tránh dầu ăn vì để lâu sẽ đặc và bám bụi. Kinh luân hỏng hẳn không nên vứt vào rác chung vì có kinh chú bên trong; mang lên chùa nhờ xử lý là cách đúng mực.
Nếu đang tìm một chiếc để bàn hay cầm tay, có thể tham khảo mục kinh luân trên vatphamphongthuy.com, nhớ hỏi rõ bên trong có cuộn kinh hay không trước khi đặt.