Omamori, túi bùa của đền chùa Nhật: chọn loại nào, vì sao không mở ra, và giữ thế nào khi mang về Việt Nam
Trả lời ngắn: omamori là túi vải nhỏ thêu hoa văn, bên trong đựng một mảnh giấy hoặc gỗ ghi lời cầu nguyện, do đền Thần đạo và chùa Phật giáo ở Nhật trao cho người đến lễ. Mỗi túi gắn một lời cầu cụ thể như bình an khi đi đường, học hành, tình duyên, sinh nở. Theo tập quán, không mở túi ra xem, và thường giữ khoảng một năm rồi mang trả lại đền chùa để đốt theo nghi thức.
Omamori đến từ đâu
"Mamori" trong tiếng Nhật có nghĩa là bảo vệ, che chở; chữ "o" phía trước là cách nói kính trọng. Cả đền Thần đạo, nơi thờ các vị kami, và chùa Phật giáo ở Nhật đều trao omamori. Ở đền, túi thường mang tên đền và lời cầu gắn với vị kami được thờ ở đó; ở chùa, túi thường gắn với vị Phật hay Bồ Tát của chùa.
Về mặt hình thức, omamori là túi gấm nhỏ cỡ hai ngón tay, có dây buộc thắt nút ở đầu. Hoa văn và màu sắc mỗi nơi một kiểu, nhiều đền có mẫu riêng, thay đổi theo mùa, khiến omamori trở thành món sưu tầm của du khách.
Những loại omamori thường gặp
| Lời cầu | Dành cho | Thường giữ ở đâu |
|---|---|---|
| Bình an giao thông | Người lái xe, đi xa | Treo trong xe, móc chìa khoá |
| Học hành, thi cử | Học sinh, người ôn thi | Hộp bút, cặp sách |
| Tình duyên, kết duyên | Người độc thân, đôi lứa | Ví, túi xách |
| Sinh nở an toàn | Phụ nữ mang thai | Túi xách, đầu giường |
| Sức khoẻ, tránh tai ương | Người lớn tuổi, ai cũng được | Ví, áo khoác |
Người Nhật thường chọn omamori theo việc mình đang lo. Một người có thể giữ vài túi khác nhau, nhưng ít ai đeo cả chục túi một lúc.
Vì sao không mở túi ra
Bên trong omamori là lời cầu được viết hoặc in, có khi là một miếng gỗ mỏng. Theo quan niệm của người Nhật, mở túi ra là làm mất sự che chở, giống như phá niêm phong một lời hứa. Đây là phép lịch sự hơn là luật pháp: không ai phạt mình vì mở, nhưng mở omamori của người khác thì chắc chắn là bất nhã.
Với người Việt mua về làm quà, nên dặn người nhận điều này. Một đứa trẻ tò mò mở túi ra chơi không phải chuyện lớn, nhưng biết trước thì đỡ ngại.
Giữ một năm rồi trả lại
Người Nhật thường thay omamori mỗi năm, vào dịp viếng đền đầu năm. Túi cũ được bỏ vào thùng thu gom ở đền chùa, sau đó nhà đền đốt theo nghi thức. Ý nghĩa là cảm ơn sự che chở của năm cũ và đón lời cầu mới. Đây là tập quán, không phải quy định cứng: có người giữ một túi nhiều năm vì kỷ niệm.
Ở Việt Nam không có đền Nhật để trả lại. Một số cách người Việt thường làm:
- Giữ tiếp như kỷ niệm, cất ở nơi sạch, không để chung với đồ bẩn.
- Gửi bạn bè, người thân sang Nhật mang trả giúp ở đền chùa bất kỳ.
- Tự tay đốt nhỏ trong chậu kim loại ở chỗ thoáng, với lòng biết ơn; nhớ an toàn lửa.
Không nên vứt omamori vào thùng rác chung. Đó là vật mang lời cầu, đối xử tử tế là cách tôn trọng văn hoá người tặng.
Omamori làm quà từ Nhật
Omamori là món quà nhỏ, nhẹ, có ý nghĩa, rất hợp để mua cho người thân khi đi Nhật. Mua đúng loại cho đúng người: túi học hành cho cháu đang ôn thi, túi giao thông cho bố mẹ hay lái xe. Mua ở đền chùa trực tiếp, không mua ở sạp hàng lưu niệm bán omamori in chữ ngộ nghĩnh, vì đó là đồ lưu niệm mô phỏng chứ không phải omamori của đền.
Lúc nhận omamori ở đền, người Nhật không gọi là "mua" mà dùng từ mang nghĩa "nhận về", vì khoản tiền trả được coi là tiền cúng. Biết điều nhỏ này, khi kể cho người nhận nghe sẽ thấy món quà có hồn hơn.
Omamori và bùa hộ mệnh của người Việt
Người Việt cũng có tục đeo bùa: túi gấm nhỏ đựng lá bùa xin ở chùa, đền, phủ, đeo cho trẻ con hay người hay đi xa. Hai tục giống nhau ở ý cầu bình an, khác nhau ở chỗ omamori ở Nhật đã trở thành đồ phổ biến, nhẹ nhàng, ít mang không khí huyền bí. Không cần coi omamori là "mạnh hơn" hay "yếu hơn" bùa Việt; mỗi thứ sống trong văn hoá của nó.
Người theo tôn giáo khác, như Công giáo, có thể thấy ngại khi nhận omamori. Trước khi tặng, nên biết người nhận có thoải mái với vật phẩm tôn giáo khác không.
Cẩn thận với túi bùa bán trên mạng
Trên mạng có nhiều túi mô phỏng omamori, quảng cáo "đã làm phép", "hiệu nghiệm trăm phần trăm", "giúp thi đỗ". Omamori chính hiệu ở Nhật không ai hứa kết quả như vậy; đó là lời cầu nguyện, không phải bảo hiểm. Lời hứa chắc chắn kèm giá cao là dấu hiệu của bán hàng thao túng. Túi vải nhỏ treo trong xe cũng nên buộc chắc, không treo ở chỗ che tầm nhìn hay vướng túi khí.
Ai thích những món may mắn nhỏ để mang theo người, có thể tham khảo mục trang sức phong thuỷ của Vật Phẩm Phong Thuỷ như một lựa chọn trong nước, còn omamori thì vẫn nên nhận trực tiếp ở đền chùa Nhật.