Cỏ bốn lá và shamrock ba lá: vì sao hay bị lẫn, vì sao cỏ bốn lá hiếm, và chậu cỏ bốn lá ở Việt Nam là cây gì
Trả lời ngắn: cỏ bốn lá là một cây cỏ ba lá (thường là cỏ ba lá trắng) mọc dị thường ra bốn lá chét; vì rất hiếm gặp nên được coi là may mắn ở châu Âu và châu Mỹ. Shamrock thì khác: đó là cỏ ba lá bình thường, biểu tượng của Ireland, gắn với truyền thuyết Thánh Patrick dùng ba lá để giảng về Ba Ngôi. Còn những chậu "cỏ bốn lá" bán ở Việt Nam phần lớn là cỏ bợ (một loài dương xỉ nước) hoặc chua me bốn lá, những cây luôn có bốn lá chứ không phải cỏ ba lá đột biến.
Shamrock: ba lá của Ireland
Truyền thuyết Ireland kể Thánh Patrick, vị thánh đã đưa Kitô giáo tới đảo này, hái một nhánh cỏ ba lá để giảng cho người dân về Thiên Chúa Ba Ngôi: ba lá mà cùng một cành. Câu chuyện có thể là truyền thuyết hình thành muộn, nhưng nó gắn chặt shamrock với bản sắc Ireland. Vào ngày lễ Thánh Patrick, 17 tháng 3, người Ireland và cộng đồng gốc Ireland trên thế giới cài shamrock lên áo, mặc màu xanh lá. Shamrock là biểu tượng dân tộc và tôn giáo, không hẳn là bùa may mắn.
Lỗi phổ biến là in cỏ bốn lá lên đồ dùng cho ngày Thánh Patrick. Người Ireland nhìn thấy sẽ nhận ra ngay. Muốn chúc mừng một người bạn Ireland, dùng hình ba lá.
Cỏ bốn lá: may mắn vì hiếm
Cỏ ba lá bình thường có ba lá chét. Do yếu tố di truyền và môi trường, đôi khi một cây mọc ra bốn, thậm chí năm, sáu lá. Tỉ lệ được nhắc tới trên mạng rất khác nhau, chỉ nên hiểu là "rất hiếm, phải tìm lâu mới thấy". Chính cái hiếm ấy làm nên ý nghĩa: tìm được một cây bốn lá giữa bãi cỏ là một khoảnh khắc may mắn thật.
Dân gian phương Tây gán cho mỗi lá một nghĩa, cách nói hay gặp là: niềm tin, hy vọng, tình yêu và may mắn. Một số truyền thuyết cổ ở quần đảo Anh còn cho rằng người cầm cỏ bốn lá có thể nhìn thấy các loài tiên. Những điều này là văn hoá dân gian, đáng nghe như chuyện kể.
Chậu "cỏ bốn lá" ở Việt Nam là cây gì
| Cây | Đặc điểm | Có phải cỏ bốn lá "thật" không |
|---|---|---|
| Cỏ bợ (Marsilea) | Dương xỉ sống ở nước, ruộng; luôn có bốn lá chét xếp chữ thập | Không, đây là loài khác hẳn, bốn lá là bình thường |
| Chua me bốn lá (Oxalis tetraphylla) | Bốn lá chét có vệt tím ở giữa, hoa hồng | Không, cũng luôn có bốn lá |
| Cỏ ba lá trắng đột biến | Thường ba lá, thỉnh thoảng một nhánh bốn lá | Đây mới là cỏ bốn lá theo nghĩa phương Tây |
Ở Đức, người ta tặng chậu chua me bốn lá dịp năm mới và gọi thẳng là "cỏ may mắn", ai cũng biết đó là cây trồng chứ không phải cây đột biến hiếm. Mua chậu cỏ bợ hay chua me về trồng là hoàn toàn ổn; chỉ đừng trả giá cao vì lời rao "cỏ bốn lá hiếm từ Ireland".
Trồng cỏ bợ và chua me ở nhà
- Cỏ bợ ưa ẩm, có thể trồng trong chậu nước nông hoặc đất luôn ẩm, nắng nhẹ. Lá mở ban ngày, khép lại khi tối. Cây mọc nhanh, nên tỉa bớt.
- Chua me bốn lá mọc từ củ nhỏ, ưa đất tơi thoát nước, nắng sáng. Mùa nóng gắt có thể ngủ, lá tàn rồi mọc lại.
- Cả hai đều là cây cảnh, không nên cho trẻ nhỏ hay vật nuôi nhai. Nhiều loài chua me chứa axit oxalic, ăn nhiều không tốt cho mèo, chó.
Cỏ bốn lá ép khô và trang sức
Cỏ bốn lá thật ép khô, đổ trong nhựa trong suốt làm mặt dây chuyền, móc khoá là món quà phổ biến ở châu Âu. Hàng thật thường là cỏ ba lá chọn lọc từ các vườn trồng giống hay ra bốn lá. Có hàng "ghép": dán thêm một lá vào cây ba lá. Nhìn kỹ dưới đèn, chỗ cuống bốn lá của cỏ thật xuất phát từ một điểm, còn hàng ghép có chỗ nối lệch.
Ngoài ra còn rất nhiều trang sức hình cỏ bốn lá cách điệu, bằng vàng, bạc, đá màu. Đó là đồ trang sức đẹp với một biểu tượng dễ thương, không cần tin gì thêm.
Tự đi tìm một cây bốn lá
Ở Việt Nam, cỏ ba lá trắng mọc ở các vùng cao mát như Đà Lạt, Sa Pa, đôi khi trên bãi cỏ công viên. Cách người châu Âu hay làm: đừng dò từng cây, mà lướt mắt nhìn tổng thể, tìm chỗ hoạ tiết bị "lệch". Đi tìm cùng con nhỏ là trò chơi kiên nhẫn rất hay; tìm được thì ép vào sách làm kỷ niệm, không tìm được cũng có một buổi chiều vui. Ý nghĩa nằm ở hành trình hơn là chiếc lá.
Đặt biểu tượng cỏ bốn lá trong nhà Việt
Cỏ bốn lá không gắn với tôn giáo nào, nên hợp với mọi gia đình. Một khung ảnh ép lá treo phòng làm việc, một chậu chua me bên cửa sổ, một mặt dây chuyền tặng bạn sắp đi thi. Không cần đặt lên bàn thờ hay chọn hướng; nó là lời chúc, không phải vật thờ.
Ai muốn chọn một món trang sức mang biểu tượng may mắn để tặng có thể tham khảo nhóm trang sức phong thuỷ trên vatphamphongthuy.com, và nhớ kể cho người nhận nghe chuyện cỏ bốn lá khác shamrock thế nào.